است ؛ و صداى غليظ دليل بدخلقى و غضب است . حسن صوت دليل حماقت و قلّت فهم است ، لكن دليل بر وفا است . اعتدال كلام در غلظت و رقّت و تأنّى و عجلت ، دليل عقل و تدبير و صدق است . سرعت كلام ، خصوصا با رقّت صوت ، دليل جهل و كذب و بىحيايى است . رنگ سرخ آتشىرنگ ، دليل جنون و غضب است ؛ و معتدل از آن ، دليل حيا است ؛ و زرد مايل بر سياهى دليل بر بدى خلق است ؛ و گندم‌گون دليل بر فتّانى است . و بهترين رنگ‌ها ، رنگ سفيد مايل به سرخى است كه رنگ اصلى پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله بوده است . « 1 » و آن‌چه روايت شده است در وصف رنگ آن جناب ، كه گندم‌گون بوده است ، « 2 » از جهت رسيدن آفتاب و امثال آن بوده است به اعضايى كه غالبا مكشوف و غيرمستور مىباشد . تبسم دليل حيا و حسن خلقى است . و كثرت ضحك دليل بر مخالفت است . بلندى صوت در حال ضحك دليل بر قلّت حيا است . و كثرت حركت نمودن دليل بر بىحيايى و پرگويى و خدعه‌دارى است . و تأنّى و سنگينى در حركت دليل نافهمى است . گوش بزرگ دليل بر جهل است ، و لكن دليل بر حفظ است . گوش كوچك دليل حماقت و سرقت است . و گوش دراز دليل بر طول عمر است . گشادگى صدغ و بناگوش با پر بودن رگ‌ها دليل بر غضب است . شقرت موى ، يعنى موى سرخ مايل به سفيدى ، دليل بسيارى غضب است ؛ و سرخ و سياه دليل بر عقل و امانت و دوست داشتن عدل است ؛ و متوسط ما بين اين دو رنگ ، دليل بر اعتدال است . بسيارى موى بر گردن و شانه دليل حمق است ؛ و بر سينه و شكم دليل بر سوء فهم و وحشت طبع و دوست داشتن جور است ؛ و قلّت و كمى آن دليل كياست و فراست است . وقار در حال نشستن و تدارك الفاظ در نزد گفتگو كردن با حركت دادن دست در فواصل كلام دليل بر تماميت عقل و حسن تدبير است . طول گردن دليل بر جهل و پرخورى است ؛ و قصر آن دليل بر مكّارى است ؛ و بزرگى آن با طول دليل حماقت است ؛ و اعتدال در

--> ( 1 ) . مكارم الاخلاق ، ج 1 ، ص 42 . ( 2 ) . صدوق ، امالى ، ص 224 ، مجلس 46 ، ح 8 و كمال الدين و تمام النعمة ، ص 159 ، ح 18 ؛ اين كلمات فقط در مورد رنگ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم مىباشد ، ولى از چه جهت بوده اشاره‌اى ندارد .